ورود " پدیده های در سایه "  به عرصه  "خرده رسانه ها"  و اقبال عمومی آن از کدام خصوصیت، یا به زبان بهتر، تمنای تولید کنندگان و مخاطبان سرچشمه می گیرد؟

برای نیل به حدودی قانع کننده ای از پاسخ به این پرسش بهتر است ابتدا به روشن ساختن  پرسش بپردازیم.

مقصود از"پدیده های در سایه"  ، اتفاقات ،حوادث ، مراسم وخلاصه هر پدیده ایست که تا پیش از این بنا به قواعدی نوشته و نانوشته مجال رسانه ای شدن نمی یافته اند.به بیان دیگر رسانه های رسمی یا ضرورتی برای بازتابشان نمی دیدند یا اساسن حذف آن را ضروری می شمردند.

ضرورت سانسور یا عدم ضرورت پخش به دلایل گوناگونی ممکن است رخ دهد.از محدودیت های اخلاقی گرفته تا رودربایستی های رسانه های منتسب به قدرت یا حتا کیفیت نامناسب تصاویرهمه و همه زوایای شناخته شده ی این نادیده گرفتن هستند.

اما مراد از "خرده رسانه" مجرا های است که بدون نظارت های رسمی قدرت و با سانسور های حداقلی(مثل حذف صحنه های حاوی تصاویر پورنوگرافی) اقدام به ارائه انواع داده ها  میکنند.

موضوع این خطوط رسانه های تصویری است ؛ که البته این تعریف را می توان به حوزه ی رسانه های نوشتاری نیز تعمیم داد که خود مجال دیگری می طلبد.

برای دقت در این معنی به گمانم مصداق ها بیانگر ترند.از آن جمله است سایت هایی مثل "یوتیوب" و "گوگل ویدئو" و ...

  این رسانه ها عمومن ساختاری شبکه ای را دنبال می کنند.بدین معنی که به طور بالقوه به تعداد کاربران و مخاطبان، تولید کننده وجود دارد. و به واقع در زمانه ای که در منش خود همواره لغت اطلاعات را به نحوی یدک میکشد این رسانه ها اصل به اشتراک گذاشتن اطلاعات ـ تصویر را به گونه ای عملی به نمایش می گذارند.

برای ارائه قرائتی وطنی از پرسش و پاسخ می توان خیل عظیم تصاویرـ اطلاعات موجود در این خرده رسانه ها را به دو بخش عمده تقسیم کرد:تصاویر سیاسی و تصاویر خصوصی(پر واضح است که این بخش بندی صرفن برای روشن شدن بحث به کار می آید.چرا که اولن در باب درهم تنیدگی امر سیاسی و امر خصوصی چند و چون بسیار می توان کرد و در ثانی تعدد این تصاویر به اندازه ای است که این مرز بندی به شدت کلی و نا دقیق می نماید)

در مورد دسته اول یعنی تصاویر سیاسی می توان پرسش های زیر را به گونه ای استفهامی طرح کرد:

ـ با توسعه (یا بهتر انفجار ) روزافزون دنیای دیجیتال، درحالی که تروکاژ و افه های تصویری مدت هاست که از انحصار سینما خارج شده است  ، آیا می توان به تصاویر موجود در این خرده رسانه ها اطمینان کامل داشت؟

ـ جوامع بسته چند درصد از این فضای رسانه ایِ به نوعی آزاد را به خود اختصاص داده اند؟

نسبت پاسخ پرسش اخیر با ساختار رسانه ایِ کلاسیک هر کشور چگونه است؟ به واقع در جوامعی که رسانه ها از آزادی بیشتری برخوردارند مردم چقدر به خرده رسانه ها تمایل نشان میدهند؟یا دقیق تر اینکه تمایلشان از چه جنسی است؟مراجعه به خرده رسانه ها در امتداد ارضای خواست های سرگرمی طلبانه یا رجوع به منبعی حیاتی برای نیل به آگاهی؟

با آگاهی از وجود هر دوسته از تمنیات فوق نزد جامعه کاربران ایرانی( و حتا وجود خواست های دیگر) و با توجه به دشواری های شرکت کردن در اینگونه خرده رسانه ها در ایران به علت سرعت پایین انترنت و فیلترینگ، حضور پرشور ایرانیان را میتوان به علاقه آنان به دسترسی به آگاهیِ بی شبهه  مرتبط دانست.نیازی که از طریق رسانه های رسمی و غیر رسمی داخلی به هیچ روی امکان برآورده شدن نمی یابد.

این دسته از تصاویر عمومن روایت های دیگر گونه ای از تصاویر آرشیویِ رسانه های کلاسیک هستند.به واقع خرده رسانه ها همچنان وامدار رسانه های کلاسیک هستند.

اما  پرسمان دیگر در ارتباط است با  همه گیر شدن استفاده از دوربین های دیجیتال در تلفن های همراه.

درصد زیادی از تصاویر موجود در این خرده رسانه ها  بوسیله همین دوربین ها تهیه شده  است.بواقع ابزاری که ظاهرن خارج از حیطه قدرت مستقر عمل می کنند.

با دانستن نقش تصاویر عاریه ایِ رسانه های کلاسیک و تصاویر دوربین های کوچک دیجیتال در حیات خرده رسانه ها ،همچنان با این پرسش ها روبرو ایم که آیا این رسانه هایِ نسبتن نوپا قدم در راه اسلاف قدر قدرتشان میگذارند؟مثلن با ایجاد شرایطی تنها افرادی خاص قادر به ارایه تصاویر ـ اطلاعات  خواهند بود  ؟یا  همچنان می توان امیدوار بود که بنا بر ایده شکل گیری این خرده رسانه ها که به اشتراک گذاشتن تصاویر است( اساسن چیزی که باعث جذابیت آنها شده است)در آینده خوراک تصویریشان نیز به استقلال کامل برسد؟

اما در مورد دسته دوم از تصاویر یعنی تصاویر خصوصی  بپردازیم به اثرات آنها بر  جوامعی چون ایران :علیرغم کمتر بودن کاربران خرده رسانه ها  در مقایسه با مخاطبان رسانه های کلاسیک، میتوان گفت حضور در این خرده رسانه ها نیز نوعی عمومی شدن تلقی می شود.

به واقع حضور حوزه خصوصی در فضای عمومی به واسطه رسانه.چنین گزاره ای رنگ و بوی بحرانی به خود می گیرد وقتی بدانیم در جامعه ای زندگی میکنیم که در پرده سخن گفتن در آن  به قد ادبیات فارسی قدمت دارد.

حال پرسش اینجاست: این(ترس از) عمومی شدن چقدر در رفتار مردمان چنین جوامعی اثر می گذارد؟

به بیان دیگر آیا ترس از رسانه ای شدن ـ  در جامعه ای که علیرغم ادعاهای مدرنش،بوسه ی دختر و پسری را تا مدتها در صدر ویدئو های شکار شده خودش می بیند ـ محدودیت هایی را در رفتار شهروندان اعمال می کند یا خیر؟

جنبه دیگر  این مساله ردیابیِ خواست عمومی کردنِ فضای خصوصی است.آیا این ها تلاش هایی هستند برای برقراری تعادل در میان این حوزه ها؟در جامعه ای که متفاوت رفتار کردن در خانه (نماد حوزه خصوصی) و مدرسه از سنین پایین به کودکان آموزش داده می شود.(چنین تعلیماتی را میتوان هم به آموزش ریاکاری و هم تلاش هایی برای بقا تعبیر کرد.البته دقت در این پرانتز موضوع این خطوط نیست)

آیا میتوان گفت این چنین عمومی کردن هایی اعتراض انتحاری نسلی است که کارد سانسور به استخوانش رسیده است؟و احتمال های دیگر...

به دیگر سخن میتوان خرده رسانه ها را ظهور حلقه ی گم شده بین دوربین های کوچک دیجیتال و فضای عمومی دانست که موجبات ترس در جامعه ای معلق در میان القاب سنتی و مدرن را فراهم می آورند.

و اما در پایان همچنان با این ابهام روبرو هستیم که در زمانه ای که نقش  رسانه های رسمی در انتقال آگاهی و شکل دادن واقیعت روز به روز کمتر می شود(یا به تعبیر بودریارد فقید  آنها "حاد واقعیت"  را خلق می کنند) ،این خرده رسانه ها که توسط قدرت های مستقلِ فردی اداره میشوند چه تاثیری در تلقی ما از واقیعت دارند؟

بارها دیوانگان این شهر را شمرده ام

همیشه یک نفر کم می آید

به هر رو متنی که در ادامه می آید نوشته ایست پس از مدت ها و این بار در غربت.

نه

تو حرفم را نمی خوانی

این چیزیست به رنگ مادر و جغرافیا

من دلم تنگ است

چه می شود به زبان شما

ابجد از نگاهش ریخت

و اورادی غریب بر گرد مردمکانش منحنی شد

حدقه اش را می گویم

زن را

چتر بود و باران

آدم های خیس و مخمل

زمین بوی شقیقه می داد و نارنج

آن روز که زمزمه ای در گوش و دهان

و مردمان به الفبایی غریب سخن می گفتند

من از همیشه مایل تر بودم

اریب تر از ابرو                و از همیشه مایل تر

آن روز به بار رفته بودم          و هوا بارانی           و فقط همین بار

قرارمان چشم بود و چیزی در همین حدود

حالا من مانده ام  و  سوراخ های تنم                هفت تا

به حادثه کشید آن مشرق و شرجی و تنبور

بی ثانیه نازل شد غربت از

هواپیما

دستی تکاند بر اقصای قافیه و ابر

گفت بنویس باران و چترت را بعد از همین خط باز کن